Whenua ki te whenua: he taonga mā tō whānau - te reo Māori - HE3326

Reviewed
August 2026
This resource relates to the following topics:

Download resource

Download PDF

Details

Reviewed
August 2026
Updated
June 2021
Format
Online only
HE code
HE3326
Language
te reo Māori

The full resource:

tō tātou reo | advance care planning

Whenua ki te whenua

He taonga mā tō whānau

He kupu kōrero tēnei hei tautoko i tō kōrero i mua i te whakaoti mahere atawhai.

E hono ana tātau ki te whenua mai i te matihe o te ora tuatahi tae noa ki te whakamutunga.

E kawea ana te wairua i roto i te puku o te hau ki te okiokinga o ngā tīpuna.

I te whānautanga, ka hoki ki tō tātau pito me tō tātau whenua ki te whenua. I roto i ngā rā o tō tātau ao ka toro tātau ki te poipoi i te manaakitanga – ka haere tonu tēnei tae noa ki te matenga.

He mea nui te tautuhi i te whānau, ngā kaimanaaki me ngā tautoko mō tō tātau hokinga whakamutunga ki tō tātau whenua - ā-ritenga, ā-tinana, ā-wairua.

Ka āwhina tēnei tuhinga i a koe ki te whakaaroaro me te kōrero mō tō mahere manaaki mō ā muri ake.

 

Nā Len Hetet (nō Ngāti Tūwharetoa, Ngāti Maniapoto, Te Ātiawa me Ngāti Apa) tā mātou tohu i waihanga i whakamārama.

He kuaka te manu i tēnei rauemi. E ai ki te kōrero, ka hoki tahi atu te kuaka me ngā wairua ki Hawaiki.

He taonga mā tō whānau

He aha te take me whakarite mahere manaaki mō ā muri ake?

  • Kei te mōhio tō whānau he aha ngā mea hira ki a koe ki te rerekē ngā āhuatanga o tō hauora
  • Kei te mōhio ō mātanga hauora ki ngā mea nui ki a koe mō tō manaaki me tō whakamaimoa
  • He whakamōhio atu i ō hiahia ki te tangata i ō rā whakamutunga
  • He whakaatu i ō hiahia mō tō tangihanga/nehu
  • Mā te whai i tāu e pai ana i taua wā ka tau te āio ki tō whānau me ōu hoa i tō wehenga atu.

Mō āhea koe tīmata ai?

  • I te wā e pai ana koe
  • I te wā e māuiui ana koe, he mate mauroa rānei tōu
  • I te wā o tō whakamaimoa, hāparapara rānei i whakaritea
  • Ina whakapono ana koe kua tata haere koe ki ō rā whakamutunga.

Koinei te wā pai rawa ki te whakarite i tētahi mahere manaaki mō ā muri ake.

Mēnā e pai ana koe, me whakaaroaro pea koe mō ēnei mea:

  • He uara ōu, he whakapono, he tikanga hoki, tēnā, ngā mea e hira ana ki a koe?
  • He aha ngā mea e whaitake ai tō rā?
  • Ko wai te hunga e hiahia ana koe ki te whai wāhi atu?
  • He mate anō pērā i te mate pukupuku, mate manawa, matehuka rānei i roto i tō whānau ka whai pānga pea ki a koe ā tōna wā?
  • E mōhio ana koe ki tētahi tangata ka mahi pai i ngā taipitopito kia oti rawa? He aha ā rātou mahi māu?
  • Ko wai tētahi tangata mārire, tangata poipoi e hiahia ana koe ki te tauwhiro i a koe ina māuiui?
  • Te tirotiro i ngā utu me ngā utunga mō ngā manaaki ā muri ake, te tangihanga rānei
  • Ko wai atu anō i tō whānau ka hiahia manaaki me te tautoko atu anō?

Mēnā kei te māuiui, me kōrero mō ēnei mea:

  • He pēhea ō whakaaro mō ngā rā e heke iho
  • Ka pēhea pea te rerekē haere o tō hauora ā muri ake
  • Ka pēhea pea te pānga o tō hauora me tō whānau
  • Ko wai atu anō hei tautoko i a koe me tō whānau
  • Ki te tino uaua ngā āhuatanga i te kāinga, he pēhea ō whakaaro kia tiakina koe i ngā kāinga kē o te whānau, i tētahi hōhipera tūmatanui, hōhipera tūmataiti rānei, ngā whare tiaki kaumātua, ratonga tiaki tūroro rānei?
  • Ina rerekē ngā uara me ngā whakapono o roto o tō whānau, he aha mā rātou?
  • Mēnā he poto te wā, he aha ō kaupapa matua?
  • Te pēhea e rerekē ai, e tūtatari ai āu mahere nā te mate urutā, ohotata ā-motu rānei. Ka taea e koe āu tikanga te huri, te whakaoti rānei a muri ake nei?

Mēnā kua tata te tō o te rā ki a koe, me kōrero pea koe mō ēnei mea:

  • He aha te tikanga o te kounga o te ora ki a koutou ko tō whānau ināianei
  • He pēhea te āhua o te matenga pai ki a koe
  • He pēhea ki a koe ngā rongoā me ngā whakamaimoatanga hei pēhi i te mamae me te whakahā
  • Te tirotiro i ngā āhuatanga taha wairua me te tangata
  • Te tuku kōrero, taonga hoki ki tō whānau, te tuku mōhio me ngā tikanga ki ētahi tāngata ake
  • Ki hea koe mate ai, ā, ko wai te hunga ki te taha i a koe.

 

Me kite i pēhea ētahi atu tāngata i whakarite ai i te mahere atawhai me ēnei pūrākau:

Mātakitakina ā rātau kōrero mō te whakarite mahere i mua noa atu i konei: Advance care planning

Kia kōrero : mō te whakarite manaaki mō ā muri ake

Tīmataria tō mahere i tēnei rā

Tīkina he mahere atawhai hei whakaoti:

Hei whakatutuki i tō mahere:

  • Kia kore ai koe e mate ki te whakaoti i te wā kotahi… me āta haere
  • Me kōrero ki tō whānau me ō hoa
  • Me kōrero ki tō tākuta, nēhi rānei
  • Me ngākau tuwhera – ka mīharo pea koe
  • Ka taea e koe te hoki atu anō ka whakatikatika ahakoa te wā
  • Ka kaha āwhina tō mahere atawhai i te whānau, ngā hoa ā tōna wā.

Ina oti tō mahere:

  • Me kōrero tahi me tō whānau
  • Me kōrero tahi me tō tākuta me ngā mātanga
  • Whakamōhio atu ki ngā tāngata he mahere atawhai tāu, ā, ki hea kitea ai.

 

Ka tau tō mauri, me ō ētahi atu, i tō mahere manaaki mō ā muri ake.

E hono ana tātau ki te whenua mai i te matihe o te ora tuatahi tae noa ki te whakamutunga.

E kawea ana te wairua i roto i te puku o te hau ki te okiokinga o ngā tīpuna.

Tihei mauri ora!

Kua tipu ngā rākau
Kua pūāwai ngā hua
Kua waiata ngā manu
Kua tau te wao
Kua tau, kua tau, kua tau e
Haere mai te āiotanga
Haumi e, hui e, tāiki e

 

Mō ētahi atu kōrero haere ki Advance care planning ki tō kaiāwhina

Product Limitation